Loonstrook in de picture

Loonstrook in de picture

Door Dik van Leeuwerden - 4 februari 2019
 

De loonstrook staat volop in de belangstelling. Logisch zult u zeggen. De eerste salarissen van 2019 zijn betaald en bijna iedereen is er netto op vooruitgegaan. Maar de loonstrook staat in een bredere belangstelling. Het Financieel dagblad en Elsevier Weekblad besteden uitgebreide aandacht aan de loonstrook. In deze bijdragen worden vooral items die op de loonstrook voorkomen verklaard. Volkskrantmedewerker Jasper van Kuijk wil allereerst een duidelijke loonstrook in plaats van het huidige ‘financiële cryptogram’.

 

In zijn artikel in de Volkskrant van 12 januari legt Jasper – hij is ook innovatie-expert – het haarfijn uit. Zo maakt de eerste loonstrook van het jaar https://www.adp.nl/eerste-loonstrook/ heel wat los.
Al eerder dienden VVD en D’66 zelfs een motie in om tot een ‘eerlijke loonstrook’ te komen. In een brief van 2 november 2018 geven VNO/NCW en MKB Nederland aan dat zij deze motie onderschrijven.

 

Lasten en lusten

Paniek in de tent ben je dus geneigd te denken! Maar enige nuance is wel op zijn plaats. In feite spreken we over twee verschillende zaken die nu door elkaar gehaald lijken te worden. Werkgevers willen meer laten zien welke kosten zij maken en ‘consumenten’ willen duidelijkere informatie. De vraag is hoe je deze twee wensen combineert.

De werkgeverslasten. Ja, ik begrijp de motie en ook de steun hiervoor vanuit de werkgeversorganisaties. Maar persoonlijk heb ik wel moeite met de term ‘eerlijke loonstrook’. Alsof ze tot op heden niet eerlijk zijn. Lekker signaal voor u als salarisprofessional die elke periode weer zijn/haar best doet de lonen juist te berekenen en tijdig te betalen.
Jazeker, als we de gewenste items op de loonstrook gaan opnemen is er een volledig(er) beeld van de kosten die werkgevers maken. Op zich is dat een mogelijkheid die er nu al is, maar waarvan nauwelijks gebruik wordt gemaakt. Werkgevers kunnen ook inzicht verschaffen aan hun medewerkers door bijvoorbeeld eenmaal per jaar een overzicht samen te stellen van alle loonkosten. Zo ziet de medewerker hoeveel pensioenpremie en premie werknemersverzekeringen de werkgever voor hem betaalt, maar bijvoorbeeld ook wat zijn leaseauto kost. Informatief, maar door deze zaken te vermelden, wordt de loonstrook niet inzichtelijker.

 

3x woordwaarde

Dan de inzichtelijkheid van de loonstrook. Probeer die maar eens inzichtelijk te houden met wetgeving die regelt dat je met een 'verrekeningspercentage loonheffingskorting' moet werken. ‘Drie keer woordwaarde’ ben je geneigd te roepen. Maar het is niet alleen de wetgever. Ook werkgevers en werknemers zorgen er met cao-afspraken voor dat de loonberekening en dus ook het resultaat daarvan ingewikkeld blijft. Termen als WIA-hiaat, ANW-gat, OP/NP en aanvullend OP/NP leveren geen loonstrook op die leest als de sportbijlage van de krant.

Indirect is de wetgever hiervoor trouwens wel verantwoordelijk. Als je het sociale zekerheidsstelsel uitholt gaan partijen immers compenserende maatregelen nemen. Denk bijvoorbeeld aan de ‘reparatie 3e WW-jaar’. In steeds meer cao’s is geregeld dat de werknemer hiervoor verzekerd is en dus een (aftrekbare) premie moet betalen. Weer een extra post op de loonstrook die het heffingsloon en dus ook de te betalen belasting weer beïnvloedt! Maar zaken als individuele keuzebudgetten komen toch echt uit de onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers.

 

Dezelfde naam voor hetzelfde item

Dus, het voeren van een HR- en salarisadministratie is zeker niet eenvoudig, en zal zeker ook de komende jaren werk voor specialisten blijven. Maar we moeten wel blijven streven de eindgebruiker een begrijpelijk product te leveren. Maar hoe dan?

Ik zie zelf ‘eenduidige communicatie’ als een belangrijke stap in de goede richting. Het doel moet zijn dat op elke loonstrook dezelfde naam voor hetzelfde item wordt gehanteerd. Ook de uitleg moet hetzelfde zijn. Dan zijn we er nog niet natuurlijk. Die uitleg moet wel voor iedereen leesbaar en begrijpelijk zijn. Daarom moet hier niet alleen door specialisten zoals ik over worden nagedacht, maar ook door creatieve geesten die niet gehinderd worden door jargon.

Naast de communicatie is ook de presentatie van belang. Nog minder papier, dus meer elektronisch. Minder tekst, minder cijfers, meer icoontjes en pas meer informatie geven als de gebruiker dat wil. Wil de gebruiker alleen het bedrag of percentage van de inhoudingen op zijn loon zien, dan kan dat. Maar wil hij het meer gespecificeerd zien dan kan hij die informatie oproepen. Zo kun je – afhankelijk van de vraag – trapsgewijs de informatie ontsluiten. Een voorbeeld is dan communicatie rond pensioen van Pensioen 1,2,3.

 

Begrip

Bij dit alles is medewerking en meedenken van wetgever en cao-partijen zeker van belang. Maar ook begrip van werknemers en uiteraard de media. Iets wat zo ingewikkeld is kun je nu eenmaal niet altijd in ‘Jip en Janneke-taal’ weergeven. Voorlopig kan ik dus nog wel in de kroeg of op een verjaardag bluffen dat ik de loonstrook wél snap.