Pensioenkapitaal ongewenst op slot

Door Pieter Kiveron - 7 maart 2016

 

DC-regeling - beschikbare premieregeling

In Nederland wordt steeds vaker voor een beschikbare premieregeling – defined contribution of DC-regeling – gekozen om deelnemers maximale keuzevrijheid te bieden tijdens de opbouw- en uitkeringsfase. Toch zit er in internationale context een adder onder het gras.

 

Probleem bij pensioen in het buitenland

In een individuele beschikbare premieregeling bouwt de deelnemer in de opbouwfase een pensioenkapitaal op. Op de pensioendatum moet het opgebouwde pensioenkapitaal worden gebruikt voor aankoop van een levenslang ouderdomspensioen (eventueel met bijbehorend partnerpensioen) bij een toegelaten aanbieder.

De toezichthouder DNB ziet de aankoop van de levenslange uitkering als het aangaan van een nieuwe overeenkomst. Voor een gewezen medewerker die heeft deelgenomen aan een Nederlandse beschikbare premieregeling en in het buitenland met pensioen wil gaan, kan hierdoor een probleem ontstaan.

 

Wetgeving belet aankopen pensioen in het buitenland

Omdat de toezichthouder de aankoop van een levenslang ouderdomspensioen beschouwt als de aanschaf van een nieuw financieel product, mag een Nederlandse aanbieder dat alleen in het Europese woonland van de gewezen deelnemer verkopen met toestemming (notificatie[1]) van de DNB. Slechts een beperkt aantal verzekeraars maakt daar gebruik van Dat komt omdat internationale regels bepalen dat het recht van het woonland van de verzekeringnemer/gewezen deelnemer van toepassing is op zijn pensioenverzekering. Daar zijn Nederlandse aanbieders in de regel niet op ingericht.

Je zou denken dat een (gewezen) deelnemer in het buitenland zich in dit geval dan toch zou kunnen wenden tot een buitenlandse aanbieder? Helaas, die komen niet in aanmerking voor het aankopen van een pensioen voor de gewezen deelnemer, omdat waardeoverdracht fiscaal alleen is toegestaan als er sprake is van een ‘substantiële dienstbetrekking'. En die is er natuurlijk niet, want de gewezen deelnemer gaat immers met pensioen.

 

Oplossing: aankoop van uitgestelde pensioenuitkeringen vóór vertrek

Deze paradoxale situatie is al eerder door specialisten onder de aandacht gebracht[2]. En er is ook een mogelijkheid om deze situatie te omzeilen, maar die is niet altijd even gunstig. Leest u even mee.

Wanneer in Nederland pensioenkapitaal is opgebouwd, kan de naar het buitenland vertrekkende deelnemer (met een pensioendatum in de toekomst) het pensioenkapitaal gebruiken om voordat hij vertrekt alvast uitgestelde pensioenuitkeringen aan te kopen bij een Nederlandse pensioenuitvoerder. Op het daadwerkelijke moment van pensioneren wordt de pensioenuitvoerder verzocht om de pensioenuitkering voortaan over te maken naar de buitenlandse bankrekening van de reeds in het buitenland woonachtige deelnemer.

Opgelost, toch? Niet helemaal. Probleem bij deze oplossing kan zijn dat de marktomstandigheden voor het aankopen van uitgestelde pensioenuitkeringen op het moment van uitdiensttreding ongunstig zijn voor de deelnemer, zoals bij een lage rentestand. Dat het rendement ook voor de gehele toekomst wordt vastgezet met deze aankoop, wordt mogelijk in de nabije toekomst anders als het wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen wordt aangenomen.

Een heel andere situatie kan zich voordoen als in de beschikbare premieregeling een premiestaffel wordt gehanteerd op basis van een 3% rekenrente. Bij aankoop van de uitgestelde pensioenuitkeringen zal een toets plaatsvinden om te voorkomen dat de aan te kopen pensioenuitkeringen uitgaan boven hetgeen fiscaal maximaal opgebouwd had kunnen worden. Wordt dit maximum overstegen (wat theoretisch mogelijk is), dan vervalt het kapitaal voor zover dat niet voor pensioenuitkeringen aangewend kan worden aan de pensioenuitvoerder.   

 

Oplossing: tijdelijk weer Nederlands ingezetene worden

Is er dan echt geen oplossing zonder haken en ogen? Een rondgang bij Nederlandse pensioenuitvoerders brengt weinig mogelijkheden op de radar. Een laatste redmiddel is dat de gewezen deelnemer zich rond pensioendatum weer kort in Nederland vestigt en vervolgens bij een Nederlandse pensioenuitvoerder een direct ingaande levenslange pensioenuitkering koopt. Het is de echter de vraag in hoeverre dit realistisch en haalbaar is.

 

De ongewenste consequentie

Anders kunnen gewezen deelnemers die in het buitenland gevestigd zijn en pensioneren – en dus geen substantiële dienstbetrekking in het buitenland aangaan – hun in Nederland opgebouwde pensioenkapitaal dus niet omzetten in een direct ingaand levenslang ouderdomspensioen omdat zij niet voldoen aan de eisen van de toezichthouder en de Belastingdienst. Zij kunnen derhalve de pensioenclausule niet uitvoeren en worden impliciet gedwongen hun pensioenkapitaal in één keer volledig af te kopen. En dat is duur, met inkomstenbelasting plus 20% revisierente…

 

Tips voor werkgevers met een beschikbare premieregeling (DC)

  • Informeer internationale deelnemers aan uw Nederlandse pensioenregeling proactief (‘duty of care') over deze internationale aspecten en adviseer hen eventueel een ter zaken kundige financieel/fiscaal adviseur in de hand te nemen
  • Beding de mogelijkheid (arrangement) voor inkoop van uitgestelde pensioenuitkeringen bij de uitvoerder van uw beschikbare premieregeling.

 

[1] Zie http://www.dnb.nl/toezichtprofessioneel/de-consument-en-toezicht/registers/WFTVE/index.jsp?filter_value=2%3A117+Dienstverrichting+Levensverzekeraar+naar+EER&naam=Statutaire+naam+%2F+Handelsnaam#overzicht

[2] Zie "Vrije vestiging voor pensioengerechtigden met pensioen bij Nederlandse verzekeraar?", bijdrage aan Aanbevelingen ter verbetering van het vestigingsklimaat voor ondernemingen, prof. mr. H.M. Kappelle, Tribuut aan Jaap Bellingwout (ZIFO-reeks nr. 6), ISBN 9789013106985, Deventer, 2012 en "Emigratieplannen? Controleer of verzekeraar uw lijfrente uitkeert", Paul van der Kwast, FD zaterdag 19 december 2015