Individueel pensioen wint van collectieve impasse

Door Ronald Doornbos - 29 oktober 2015

"Een individueel pensioen waarbij ‘deelnemers te veel aan de knoppen zitten' leidt tot lagere pensioenen", stelt pensioenfondsbestuurder en oud-vakbondsman Henk van der Kolk onlangs in een interview in Het Financieele Dagblad.

 

Sentimentele pensioen discussie

Hoe precies het probleem van de traditionele collectieve pensioenen en hun scheve verdeling van de premielast over de generaties opgelost moet worden weet hij nog niet, maar in afwachting daarvan moeten ‘de pensioenwereld' zich vooral met één stem tegen individuele pensioenen keren. Ronald Doornbos legt uit waarom de discussie volgens hem niet op feiten maar veel meer op sentimenten wordt gevoerd.

 

Schijnzekerheid ‘vast pensioen'

In afwachting van een oplossing hebben pensioenen de afgelopen jaren veel waarde ingeleverd: in een aantal gevallen door korting op de toezegging (verwachte totale pensioenbedrag) en bij bijna alle fondsen doordat de indexatie[1] is opgeschort. Het gaat in de meeste gevallen nog vele jaren duren voor die indexatie hervat kan worden. Daarmee is de belofte van een waarde- en welvaartvast pensioen een illusie gebleken. Wat straks de koopkracht is van dat ‘vaste pensioen', is met name voor de dertigers en veertigers van nu uiterst onzeker.

Tegenover de schijnzekerheid van het ‘vaste pensioen' staat een pensioen op basis van beschikbare premie. Dat klinkt hachelijk. Hoeveel pensioen je straks krijgt, hangt immers af van het beleggingsresultaat dat je op de ingelegde premies gaat maken. Maar bij zo'n ‘Individual Defined Contribution' oftewel IDC-regeling[2], weet je in elk geval wel precies wat je individuele pensioenvoorziening is. Zeker zo belangrijk: elke euro premie die je toevoegt gaat niet naar het dekken van de gaten in een collectieve voorziening, maar naar de opbouw van de voorziening voor jouw toekomstige pensioen.

 

Vooroordelen beschikbare premieregeling

Veel van de heersende vooroordelen tegen IDC berusten op onwetendheid. De regelingen hadden voorheen een ‘woekerpolis-achtig' imago door een complexe samenstelling, maar de moderne IDC-regeling is transparant. Het door Van der Kolk verguisde ‘aan de knoppen draaien' behelst in werkelijkheid een overzichtelijk keuzepallet, maar met prudente ‘defaults' (standaardinstellingen) voor wie zich niet wil of kan verdiepen in de materie. De kosten van uitvoering, verzekeren en beleggen zijn laag omdat dit ook collectief is vormgegeven.

Zeker gezien de sterk gestegen garantiepremies en solvabiliteitsbuffers die opgebracht moeten worden om de ‘gegarandeerde' pensioentoezegging te verzekeren, verdient IDC zowel vanuit kostenperspectief als transparantie de voorkeur. Voor werkgever én werknemer. De kans dat een gelijkwaardige (individuele) beschikbare-premieregeling[3] een hogere pensioenuitkering oplevert dan het uitgeholde middelloonpensioen[4] is aanzienlijk. Dat is een overtuigend argument.

 

Verandering wacht niet op de politiek

Dat bedrijfstakpensioenfondsen en hun aangesloten werkgevers niet doorpakken, ligt aan de politiek die de hervorming van ons pensioenstelsel vormgeeft. Er wordt gewacht op een pensioenakkoord dat het ingebouwde systeem van solidariteit tussen (generaties van) deelnemers ontvlecht en alternatieve mogelijkheden voor pensioenherstel opent. Dat kan nog jaren duren, en al die jaren is er bij de overgrote meerderheid van fondsen geen uitzicht op indexatie en waardebehoud van hun pensioen.

Ondertussen komen ondernemingen die het pensioen hebben ondergebracht bij een ondernemingspensioenfonds of een verzekeraar al wel in beweging. Een groot aantal bedrijven is de afgelopen jaren overgestapt naar IDC, vaak met verrassend grote steun van medezeggenschap en personeel. Die beweging gaat versneld doorzetten omdat aan het einde van elk jaar weer enkele honderden ondernemingen hun verzekerde pensioencontracten zien aflopen en voor de keuze staan hoe zij verder gaan. Zij wijzen de weg naar een houdbaar pensioenstelsel.

 

Wat doet u als werkgever?

  • Denk u wel eens na welke pensioensoort en -regeling het beste bij uw onderneming past?
  • Kent u de voor- en nadelen van de verschillende pensioensystemen?
  • Laat u voorlichten door diverse specialisten
  • Verzorg frequente en heldere communicatie naar uw werknemers en begeleid hen bij de te maken keuzes.

 

[1] Indexatie = Aanpassing van de pensioenen aan de ontwikkeling van  de prijzen of lonen. Deze herwaardering wordt momenteel maar zeer beperkt toegepast.

[2] IDC-regeling = Individual Defined Benefit regeling ofwel Individuele beschikbare-premieregeling. Deelnemers sparen zelf voor hun pensioen met een eigen pensioenrekening waarop een vaste premie wordt ingelegd. Door (verplichte) collectieve uitvoering via de werkgever, profiteren deelnemers toch van schaalgrootte om de kosten laag te houden en actuariële risico's te spreiden.

[3] Beschikbare premieregeling = De werknemer betaalt een (door de werkgever) vastgestelde pensioenpremie. Van het uiteindelijk opgebouwde beleggingskapitaal wordt op de pensioendatum pensioen gekocht. De hoogte en vorm van het pensioen staan bij de beschikbare premieregeling niet van tevoren vast.

[4] Middelloon = De werknemer spaart collectief voor een gegarandeerd pensioen op basis van het gemiddelde salaris tijdens zijn/haar werkzame leven.