Goede voornemens? De captoloog steunt digitaal!

Door Nel van Holst - 5 januari 2015

Het nieuwe jaar beginnen met goede voornemens is uiterst positief. Iedereen doet het. Maar bijna iedereen geeft het ook binnen de kortste keren al weer op. Ontwikkelaars van apps verzinnen er iedere keer iets op, denk aan stappenteller die je moet helpen om meer te bewegen.

 
Duidelijke winners op dit vlak blijven echter een uitzondering. Toch is de combinatie van verandermanagement en technologie inmiddels een fenomeen. Het begrip staat inmiddels bekend onder de naam captology.
 

Niet realistisch

Technologie slim gebruiken om gedragsverandering bij individuen of groepen te bereiken, is eigenlijk perfect, vooral om de discipline erin te krijgen zonder mensen voor het hoofd te stoten. Een app herinnert mensen aan hun voornemens, en voorziet ook in inzichtelijke resultaatmetingen, waardoor het engagement verhoogt. Niets is verslavender dan zien hoe ver je op weg bent naar een bepaald doel.

Je kunt stellen dat de applicaties waar captologen mee komen, geen overtuigender precedent hebben, behalve dan misschien ouderlijke instructie. Als mensen ergens hulp bij nodig hebben, is het wel het veranderen van het eigen gedrag. Dat zie je vooral nu overal om je heen het bewijs van; wie zich volgende week nog houdt aan nieuwjaarsvoornemens is een uitzondering.

Toch houdt de mensheid volgens de psychologie nooit op met het bedenken van nieuwe voornemens. Dat komt omdat mensen, op het moment dat ze zich iets voornemen, werkelijk geloven dat ze kans van slagen hebben om zich te houden aan hun nieuwe gedragscode, ook al is deze kans niet echt realistisch.

Dat komt voor een deel doordat er een zogenaamd optimisme bias optreedt als we een prognose maken van toekomstige gebeurtenissen in ons leven; we zien ze rooskleuriger dan ze in werkelijkheid zullen zijn. Het duurt ongeveer 65 dagen voordat een voornemen is omgezet in permanent gedrag, en dat is een tijdsbestek waarvan we ons geen letterlijke voorstelling kunnen maken. Gebruik je technologie, wordt dat vaak iets inzichtelijker.

 

Stickk!

Een site/applicatie zoals Stickk.com is een goed voorbeeld. Stickk richt zich op bedrijven die technologie willen gebruiken om gedragsverandering te bewerkstelligen bij hun werknemers. De site is voor velen vooral aanlokkelijk, omdat het de combinatie techniek-gedragsverandering aanvult met een derde element: geld.

Stickk werkt als volgt. Een bedrijf stelt een commitment contract op en wil er koste wat kost voor zorgen dat medewerkers aangemoedigd worden om zich te houden aan de voornemens binnen dit contract. Niet alleen in de eerste week van januari, maar zeker ook nog in maart en later.

 

Zet een bedrag in

Stoppen met roken, gezondheidsdoelen, of wat voor prestaties dan ook worden met de Stickk site en app bijgehouden. En dat niet alleen; medewerkers kunnen er ook voor kiezen een geldbedrag in te zetten op hun eigen voornemen. Ze raken dat kwijt op het moment dat ze opgeven. Je kunt je centen aan een collega kwijtraken, aan een goed doel of aan je moeder; je bepaalt dit van te voren. Stickk is zo populair, dat deelnemers wereldwijd (zowel privé als via organisaties) momenteel zo'n 20 miljoen dollar hebben ingezet op voornemens. De tabaksindustrie heeft daardoor zo'n 2.5 miljoen niet-gerookte sigaretten te betreuren.

 

Captology

Waar kan je je inlezen over captology? Het globale captology brandpunt is de Stanford universiteit in Amerika, waar B.J. Fogg met zijn Persuasive Technology Laboratories zo ongeveer de uitvinder is van het fenomeen.

Spoiler alert: Fogg richt zich vooral op het ontwikkelen van tools die passen binnen workflowprogramma's van organisaties. De oplossingen hebben gemeen dat ze zeer taak-specifiek zijn en draaien op real time contextuele content in combinatie met simulaties.