Vakantiegeld

Door Marcel de Dood - 15 mei 2013

Een overblijfsel van paternalistisch personeelsbeleid

Het is mei, het merendeel van de medewerkers krijgt een extraatje uitgekeerd, dat nog steeds vakantiegeld wordt genoemd. Het vakantiegeld werd rond 1910 ingevoerd in verschillende cao's. Voor die tijd was vakantie een onbetaald verlof, maar stakende loodgieters en bouwvakkers zorgden ervoor dat de vakantie doorbetaald werd.

 

Sparen en uitkeren van vakantiegeld

Het werd gemeengoed dat deze vergoeding eenmalig, eind mei werd gestort, om ervoor te zorgen dat het geld ook daadwerkelijk aan een vakantie werd besteed. Na de Tweede Wereldoorlog kwam er bovenop het betaalde verlof een extra toeslag. Dat was nodig, zonder dit extraatje konden maar weinig mensen zich veroorloven om op vakantie te gaan. Werkgevers zagen graag dat hun personeel na de zomer weer uitgerust op het werk kwam.

Uit onderzoek van het Nibud [pdf], partner van ADP, blijkt dat ongeveer de helft van de geënquêteerden een deel van het vakantiegeld daadwerkelijk besteedt aan de vakantie. Hoewel, dé vakantie? Uit hetzelfde onderzoek van Nibud blijkt dat net zoveel mensen vaker dan één keer met vakantie gaan. Het sparen en uitkeren van vakantiegeld is een overblijfsel van paternalistisch personeelsbeleid. "In ruil voor trouw en vergaande onderschikking verbeterde de ‘verlichte' ondernemer de arbeids- en wooncondities van zijn werknemers."

 

Paternalistische werkgever

De paternalistische werkgever, zoals een grote scheepswerf, liet medewerkers in zijn huizen wonen, runde een reisbureau voor de vakanties, net als de dorpswinkel en de kroeg. Naast zorg voor de medewerkers, kwam hiermee ook het grootste deel van het uitgekeerde loon weer terug. Maar bedrijven focusden op hun core business, en werknemers kiezen liefst zelfs hoe ze woonden en waar ze hun geld uitgaven.

Uiteraard kiezen medewerkers ook al lang zelf waaraan ze het vakantiegeld besteden. Maar vreemd genoeg kiezen ze niet zelf, wanneer ze het ontvangen. De werkgever spaart een jaar en keert eenmalig een bedrag uit zonder rente. Hoe vreemd is dat? Ik ken een organisatie met een door ADP ondersteunde regeling, waarin het vakantiegeld maandelijks wordt uitgekeerd. Is het niet een vorm van goed werkgeverschap, als we de keuze aan onze medewerkers voorleggen, wanneer zij hun verdiende geld willen ontvangen?

Bij anders denken en omgaan met vakantiegeld, hoort ook een andere naam. Het beste voorstel in de comments beloon ik met een Vakantie-cheque!